Borç ilişkilerinde taraflar arasında yapılan taahhütler, yalnızca hukuki değil zaman zaman cezai sorumluluk da doğurabilir. Özellikle icra takipleri sürecinde yapılan ödeme taahhütlerinin ihlali, İcra ve İflas Kanunu kapsamında tazyik hapsi ile sonuçlanabilir. Ancak bu her durumda ceza verileceği anlamına gelmez. Beraate yol açabilecek hukuki gerekçeler ve Yargıtay kararları da göz önünde bulundurulmalıdır.

 

⸻

 

Taahhüt Nedir?

 

Taahhüt, bir borcun belirli tarihlerde ödeneceğine ilişkin resmî bir söz verme işlemidir. İcra müdürlüğü huzurunda yazılı olarak yapılırsa, yasal geçerlilik kazanır. Bu tür taahhütlerin ihlali cezai yaptırım doğurabilir.

 

⸻

 

İcra Takibinde Ödeme Taahhüdü ve Ceza Sorumluluğu

 

İcra İflas Kanunu’nun 340. maddesi gereğince:

 

“Borçlu, ödeme taahhüdünde bulunur ve bu taahhüdünü haklı bir sebep olmaksızın yerine getirmezse, alacaklının şikâyeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi ile cezalandırılır.”

 

Bu düzenleme gereğince:

•Taahhüt geçerliyse ve ihlal edilirse

•Haklı bir neden gösterilmezse

•Alacaklı şikayetçi olursa

Ceza mahkemesi tarafından borçluya 3 aya kadar hapis cezası verilebilir.

 

⸻

 

Ceza Soruşturması Şartları

1.Taahhüt geçerli usulde yapılmış olmalı (icra müdürü huzurunda, yazılı ve imzalı)

2.Taahhüt ihlal edilmiş olmalı (belirtilen tarihlerde ödeme yapılmamalı)

3.Borçlu tarafından geçerli bir mazeret sunulmamış olmalı

4.Alacaklı, taahhüdün ihlali üzerine 1 yıl içinde şikâyette bulunmalı

 

⸻

 

Bu Davalar Ne Tür Sonuçlar Doğurur?

•Borçlu hakkında 3 aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir

•Bu ceza, adli para cezasına çevrilemez ve ertelenemez

•Borç ödenirse, hapisten kurtulmak mümkündür

•Hapis cezası uygulansa bile, borç ortadan kalkmaz

 

⸻

 

Beraatle Sonuçlanan Durumlar – Yargıtay Uygulaması

 

Her ödeme taahhüdü ihlali hapisle sonuçlanmaz. Aşağıda, Yargıtay kararları ışığında beraat kararı verilmesine yol açan başlıca durumlar açıklanmıştır:

 

⸻

 

1. Taahhüdün Geçersiz Olması

 

Yargıtay 19. CD, 2016/5733 E., 2017/6505 K.:

 

“Borçlunun taahhüdü bizzat ve icra müdürü huzurunda yapılmamış olup, yasal unsurları taşımayan taahhüt geçerli değildir. Sanığın beraatine karar verilmesi gerekir.”

 

⸻

 

2. Vekâlet Pulu ve Harç Eksikliği

 

Yargıtay 19. CD, 2019/5275 E., 2020/3846 K.:

 

“Şikayet dilekçesinde vekalet pulu bulunmaması ve süre içinde tamamlanmaması nedeniyle şikayet geçerli değildir. Sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerekir.”

 

⸻

 

3. Haklı Mazeret Varlığı

 

Yargıtay 19. CD, 2017/10481 E., 2018/9644 K.:

 

“Borçlunun, ödeme gününden önce geçirdiği kalp ameliyatı ve sağlık raporları dikkate alındığında, taahhüdün ihlali haklı nedene dayanmaktadır. Beraat kararı verilmelidir.”

 

⸻

 

4. Borcun Sonradan Ödenmiş Olması

 

Yargıtay 19. CD, 2014/7715 E., 2015/3262 K.:

 

“Borçlunun ödeme taahhüdünü şikayet tarihinden sonra da olsa yerine getirmiş olması nedeniyle ceza tehdidinin amacı ortadan kalkmış olup, sanık hakkında beraat kararı verilmelidir.”

 

⸻

 

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır.

[21:35, 04.04.2025] Av Alpcan Kayalı Adana: Şufa (Önalım) Davaları –

 

Şufa hakkı (önalım hakkı), taşınmazın paylı mülkiyet rejimine tabi olduğu durumlarda, bir paydaşın hissesini üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşların bu payı aynı şartlarla satın alabilme hakkıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 732. maddesinde düzenlenen bu hak, taşınmaz ortaklıklarının korunmasını amaçlar.

 

Ancak bazı durumlarda, özellikle fiilî taksim yapılmış taşınmazlarda, şufa hakkı kullanılamaz. Aşağıda, genel şufa koşullarıyla birlikte bu istisnai duruma da yer veriyoruz.

 

⸻

 

Şufa (Önalım) Hakkı Nedir?

 

TMK m. 732:

“Paylı mülkiyette bir paydaş, payını üçüncü kişiye sattığında, diğer paydaşlar bu payı satın alma hakkına sahiptir.”

 

Amaç, ortaklığın korunması ve taşınmaza yabancı kişilerin girmesinin önlenmesidir.

 

⸻

 

Şufa Davası Açmanın Koşulları

1.Taşınmaz paylı mülkiyete tabi olmalı

2.Pay, gerçek ve resmi bir satış işlemiyle devredilmiş olmalı

3.Satış tapu kayıtlarına geçmiş olmalı

4.Satış öğrenildikten itibaren 3 ay, her hâlükârda satıştan itibaren 2 yıl içinde dava açılmalı

 

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir.

 

⸻

 

Fiilî Taksim Halinde Şufa Hakkı Kullanılamaz

 

Eğer paydaşlar taşınmazı aralarında fiilî olarak bölüşmüş, her biri kendi bölümünü kullanıyor ve tasarruf ediyorsa, bu durumda paylı mülkiyet fiilen sona ermiş gibi kabul edilir. Yargıtay’a göre böyle bir durumda artık şufa hakkı kullanılmaz.

 

⸻

 

Yargıtay 14. HD, 2014/1713 E., 2014/9305 K.:

 

“Taşınmaz fiilen taksim edilip, her bir paydaş kendi bölümünü tasarruf ediyorsa ve bu durum uzun süredir devam ediyorsa, şufa hakkı kötüye kullanılmakta olup dava reddedilmelidir.”

 

Yargıtay 6. HD, 2012/5322 E., 2012/11152 K.:

 

“Fiilî taksim nedeniyle mülkiyetin sınırları pratikte belirlendiği için, paydaşlardan biri diğerinin payını satmasına müdahale edemez.”

 

⸻

 

Fiilî Taksimin Varlığı Nasıl Anlaşılır?

•Her paydaş kendi sınırları içinde yapı, ağaçlandırma, çevreleme gibi tasarruflarda bulunmuşsa

•Ortaklar arasında fiilî paylaşım konusunda uzun süreli sessizlik veya örtülü rıza varsa

•Tapuda olmasa da fiilen ayrılmış kullanım alanları mevcutsa

 

mahkeme, şufa hakkının kötüye kullanıldığını kabul ederek davayı reddedebilir.

 

⸻

 

Diğer Yargıtay Kararlarıyla Destekli Şufa Hakkı Esasları

•Yargıtay 14. HD, 2015/4241 E., 2016/2153 K.:

“Şufa davası, satışın öğrenilmesinden itibaren 3 ay, her halükârda 2 yıl içinde açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür.”

•Yargıtay 6. HD, 2013/7798 E., 2014/8654 K.:

“Şufa hakkının doğabilmesi için satış işleminin gerçek ve resmi olması gerekir.”

 

⸻

 

Sık Sorulan Sorular

 

1. Fiilî taksim varsa şufa davası açamaz mıyım?

Genellikle hayır. Fiilî taksim uzun süredir uygulanıyorsa, mahkeme şufa hakkını reddeder. Ancak bu durum somut olayın özelliklerine göre değişebilir.

 

2. Payın bağış yoluyla devrinde şufa hakkı doğar mı?

Hayır, sadece satış işlemlerinde şufa hakkı kullanılabilir.

 

3. Davalı kimdir?

Şufa davası, payı devralan üçüncü kişiye karşı açılır.

 

4. Bedeli ödemek zorunda mıyım?

Evet. Satış bedeli ve masraflar ödenmeden şufa hakkı kullanılamaz.

 

⸻

 

Kayalı Hukuk Bürosu Olarak Ne Yapıyoruz?

•Tapu ve kullanım analizleriyle şufa hakkınızın geçerli olup olmadığını belirliyoruz

•Süresi içinde dava açılmasını sağlıyoruz

•Fiilî taksim itirazı varsa buna karşı hukuki savunma oluşturuyoruz

•Bedel hesaplaması, tescil işlemleri ve kararın infazını takip ediyoruz

 

⸻

 

Şufa davaları süreye ve şekle sıkı sıkıya bağlıdır. Hak kaybı yaşamamak için profesyonel destek